Brenda gaat samen met haar vijftienjarige nichtje Jolien pony's bekijken bij Teun. Teun heeft een kleine handelsstal voor pony's. Brenda geeft ponyrijles aan kinderen en is hiervoor op zoek naar twee nieuwe pony's. Haar nichtje Jolien is al diverse malen kampioen geworden met haar eigen pony en gaat mee om een proefrit op de pony's te maken.

Tijdens de bezichtiging bij Teun wordt een van de twee pony's eerst voorgereden door een bij Teun aanwezige stagiair. Vervolgens neemt Jolien plaats in het zadel. De stagiair geeft aan Jolien mee dat ze voorzichtig moet zijn met haar beenhulpen en haar handen laag moet houden, aangezien het een jonge pony is met weinig ervaring. Aangezien het nog om een jonge en onervaren pony gaat, gaan ze eerst enkele minuten stappen en draven aan de longeerlijn.

Tijdens het longeren is de pony braaf. Jolien geeft daarom aan dat de longeerlijn wel losgemaakt kan worden. Als Jolien van hand wil veranderen gaat het mis. De pony begint harder te draven en gaat vervolgens in galop. Er is werkelijk geen houden meer aan en in een poging om de pony te laten stoppen, stuurt Jolien de pony op de bakrand af. Op het allerlaatste moment springt de pony naar links, waardoor Jolien rechtdoor vliegt, vol tegen de bakomheining aan.
Gevolg: een gebroken heup, medische behandeling, een lange periode van herstel bij de fysiotherapeut en veel gemaakte kosten.

Teun wordt vervolgens aansprakelijk gesteld voor de geleden schade. Als bezitter van de pony is hij volgens 'kamp' Jolien aansprakelijk voor de schade die de pony aanricht.
Teun is het hier niet mee eens en voert in hoofdlijnen twee verweren:

  • Op het erf van Teun hing ten tijde van de proefrit een bord op de staldeur met de tekst: “Wij stellen ons niet aansprakelijk voor ongevallen in de paddock, de weide, de stallen en op het terrein (noch tijdens buitenritten)”. Jolien was op het erf en heeft het bord dus gezien. Het bord heeft te gelden als een exoneratiebeding (uitsluiting van aansprakelijkheid). Teun heeft geen verzekering. De uitsluiting van de aansprakelijkheid is volgens hem dan ook niet onredelijk bezwarend.
  • Jolien heeft zich niet gehouden aan de instructies, te weten voorzichtige beenhulpen en handen laag houden. Hierdoor heeft zij het ongeval zelf veroorzaakt en is het ongeval niet het gevolg van de eigen energie van de pony.
  • Jolien is vrijwillig op de pony gestapt. Het is algemeen bekend dat er risico's kleven aan paard rijden. Aan de zijde van Jolien is daardoor sprake van juridische 'eigen schuld'. De schade komt daardoor (gedeeltelijk) voor haar eigen rekening.


Exoneratiebeding

Eén van de verweren die Teun voert, heeft betrekking op het exoneratiebeding. Teun stelt dat hij door het ophangen van het bordje op stal zijn aansprakelijkheid heeft uitgesloten. Jolien voert hiertegen als verweer het volgende:

  • Zij heeft het bordje niet gelezen en als zij het bordje al had gelezen dan was voor haar als vijftienjarige de juridische context daarvan niet duidelijk. Teun heeft haar ook niet op het exoneratiebeding gewezen.
  • Het uitsluiten van de aansprakelijkheid is onredelijk bezwarend, zodat indien hiervan al sprake is deze uitsluiting kan worden vernietigd.

De rechter stelt dat niet is vast is komen te staan dat Jolien voorafgaand aan de proefrit kennis heeft genomen van het exoneratiebeding. Daarnaast acht de rechter het exoneratiebeding onredelijk bezwarend, zodat als het al van toepassing zou zijn, vernietigd moet worden. Volgens de rechter had Teun voor onderhavig ongeluk en de schade een verzekering af kunnen sluiten. Het exoneratiebeding wordt dus volledig van tafel geveegd.


Aansprakelijkheid: eigen energie pony en eigen schuld Jolien

In onderhavig geval wordt de aansprakelijkheid van Teun niet op een eventuele onzorgvuldigheid van zijn kant gebaseerd maar het risico dat voortvloeit uit de eigen energie van de pony. Het gaat dus niet om schuld-aansprakelijkheid maar om risico-aansprakelijkheid.
De rechter is van oordeel dat Jolien door haar gedrag wellicht invloed heeft gehad op het gedrag van de pony. Door de schrik heeft Jolien haar benen waarschijnlijk meer omklemd waardoor de pony geschrokken is. Het ongeval is daardoor waarschijnlijk een samenloop van omstandigheden. Hiermee heeft het risico van de eigen energie en het onberekenbare element van de pony zich verwezenlijkt. Het oncontroleerbaar en daarmee ook onberekenbaar worden van de pony, vloeit volgens de rechter echter voort uit de eigen energie van de pony. Teun is daarom aansprakelijk voor de door Jolien geleden schade.

In de jurisprudentie heeft zich inmiddels de lijn ontwikkeld, dat een ruiter gedeeltelijk zijn eigen schade zal moeten dragen. Het is immers bekend dat een paard onberekenbaar kan zijn en dat het rijden op een paard dus niet zonder risico is. Door op het paard te stappen accepteert de ruiter het risico op een eventuele valpartij en daaruit voortvloeiende schade. Van geval tot geval zal moeten worden bekeken welk gedeelte van de schade voor rekening van de ruiter komt.

In onderhavig geval stelde Brenda aan Jolien voor om een proefrit te maken. Brenda wist dat de eigen pony van Jolien erg sensibel was en dat Jolien hier goed mee om kon gaan. Voor Jolien was er dan ook geen reden om te oordelen dat de proefrit onverantwoord zou zijn. Echter door de ervaring die Jolien al had, was zij op de hoogte van de risico's die verbonden zijn aan het rijden op een jonge onervaren pony. De rechter is daarom van mening dat Jolien een gedeelte van haar eigen schade zal moeten dragen en stelt het percentage vast op 33%. Teun blijft dus voor de overige 67% aansprakelijk.


Welke leer kunnen wij nu uit bovenstaande trekken?
Zorg voor een verzekering die adequate dekking biedt voor schade veroorzaakt door uw paard en of pony! Een ongeluk zit immers in een klein hoekje.

Bovenstaande casus is deels fictief. Voor de casus en beschrijving van de gerechtelijke procedure is de uitspraak, onder vindplaats ECLI:NL:RBGEL:2015:5316, als rode draad gebruikt. De casus en de juridische materie is voor de begrijpelijkheid en leesbaarheid van het artikel sterk vereenvoudigd. De juridische materie in dit artikel is slechts beknopt besproken en is aldus niet volledig. De uitkomst zal per geval verschillen. U kunt daarom ook geen rechten aan bovenstaande artikel ontlenen.

Bent u benieuwd naar wat Reus Advocatuur voor u kan beteken? Lees dan verder op onze speciale pagina over Koop en verkoop. Of maak een afspraak voor ons gratis spreekuur!